Φιλολογική Βιβλιοθήκη | filologikosxoleio.gr
Related Articles
Ένα εξαίρετο βιβλίο, εξειδικευμένο, όπως κατά την γνώμη μας πρέπει, εστιασμένο στον τρόπο παραγωγής λόγου (θέμα Δ΄). Μία αξιόλογη, έμπειρη και εξειδικεύμενη συνάδελφος, η Ελένη Ποντίκα, το συνέγραψε και εξέδωσε με τις εκδόσεις Ζήτη.
Από τον πρόλογο του βιβλίου
“Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας «κινείται» με βάση την επικαιρότητα, χωρίς να παραβλέπει τη διαχρονική σημασία κάποιων θεμάτων που αναλύονται και ο λόγος του είναι αρκετά απλός, ώστε να γίνεται κατανοητός από κάθε παιδί. Απευθύνεται σε μαθητές και μαθήτριες της γ’ τάξης του Λυκείου, αλλά περιέχει και θέματα που καλύπτουν τις ανάγκες των παιδιών της β’ τάξης, καθώς και λίγα που διδάσκονται στην α΄ τάξη, με στόχο να έχουν τα παιδιά την ευκαιρία να θυμηθούν προηγούμενες έννοιες. Άλλωστε, οι Πανελλήνιες εξετάσεις στο παρελθόν έχουν αποδείξει πως χρειάζεται μια «ματιά» σε προηγούμενες τάξεις (Π.χ. το 2016 οι μαθητές ανέπτυξαν επιχειρηματολογία ως προς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τη φιλία, στην οποία αναφερόμαστε στην α’ λυκείου). Ως προς τις Πανελλήνιες εξετάσεις, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υπάρξει η παρανόηση από όποιον διαβάσει το βιβλίο πως το παιδί θα βασιστεί μόνο σε όσα διαβάσει εδώ, χωρίς να λάβει σοβαρά υπόψη όσες πληροφορίες περιέχονται στα κείμενα αναφοράς. Αυτά τα κείμενα, αντίθετα, καθοδηγούν τα παιδιά για το ποιες πληροφορίες θα αξιοποιήσουν από το συγκεκριμένο βιβλίο. Φυσικά, όσα στοιχεία περιέχονται στα κείμενα αναφοράς μέχρι στιγμής ποτέ δεν αρκούσαν για να αναλύσει ένα παιδί αρκετά επιχειρήματα, γι’ αυτό και είναι ωφέλιμο να μελετήσει και περαιτέρω υλικό, ώστε να το αξιοποιήσει και να πετύχει τη μεγαλύτερη δυνατή βαθμολογία.
Τα θέματα που αναλύονται στο βιβλίο βασίζονται στην ακόλουθη λογική:
1. Το σημαντικότερο είναι να κατανοήσει κάθε παιδί πώς οργανώνεται ένα επιχείρημα, ώστε να είναι όχι μόνο πλήρες νοηματικά αλλά και πειστικό. Σε αυτό βοηθούν τα βελάκια που χρησιμοποιούνται, τα οποία καθιστούν φανερές τις αιτιώδεις σχέσεις ανάμεσα στα νοήματα, οπότε το παιδί μπορεί να αντιληφθεί τι προκαλεί ό,τι ακολουθεί. Με αυτόν τον τρόπο μαθαίνει να οργανώνει λογικά τη σκέψη του, καθώς το επιχείρημα αποτελεί έκφραση της λογικής μας:
– Κάθε πρόβλημα οφείλεται σε άλλα προβλήματα και πιθανόν σε δυσλειτουργίες των φορέων αγωγής, ενώ προκαλεί, με τη σειρά του, άλλα προβλήματα.
– Κάθε εξέλιξη έχει αιτιώδη σχέση με άλλες εξελίξεις.
2. Πολλά φαινόμενα που μας απασχολούν «ξεκινούν» από τον τρόπο που σκεφτόμαστε (π.χ. από το τεχνοκρατικό πνεύμα, την υλιστική νοοτροπία, το ωφελιμιστικό πνεύμα…).
3. Η υγιής παιδεία από την οικογένεια και το σχολείο αποτελεί παράγοντα που συντελεί στην πρόληψη ή και την αντιμετώπιση προβληματικών καταστάσεων.
4. Η διερεύνηση των συνεπειών ενός φαινομένου μπορεί να αφορά το άτομο ως προσωπικότητα (πνευματική – ηθική – κοινωνική υπόσταση, ψυχισμός) ή την ποιότητα της ζωής του (την υγεία, την εργασιακή του ζωή και, κατ’ επέκταση, το βιοτικό του επίπεδο, την πολιτική του στάση…), ενώ είναι πιθανό να αφορά και ευρύτερους τομείς, όπως η πολιτική ζωή (δημοκρατία), η οικονομία, η κοινωνική πραγματικότητα, ο τομέας των επιστημών και της τεχνολογίας, η πολιτιστική ζωή (τέχνες, αθλητισμός), η εθνική ζωή των λαών, οι διεθνείς σχέσεις, αλλά και φορείς όπως η οικογένεια και το εκπαιδευτικό σύστημα.
5. Η αντιμετώπιση προβληματικών καταστάσεων επιτυγχάνεται μέσα από την ορθή λειτουργία των φορέων που ασκούν επίδραση στη σκέψη και την ηθική των ανθρώπων, όπως η οικογένεια, το σχολείο, τα μέσα ενημέρωσης, κυρίως το διαδίκτυο πλέον, και η Πολιτεία, η οποία διαθέτει πολύ δυνατά «όπλα», όπως οι νόμοι. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, επιβάλλεται να ενεργοποιηθούν και οι διεθνείς οργανισμοί ή οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, ενώ συχνά μπορούν να βοηθήσουν και οι άνθρωποι της διανόησης, δείχνοντας το δρόμο για τον περιορισμό προβληματικών καταστάσεων.
6. Υπάρχουν ποικίλοι τρόποι εισαγωγής σε ένα θέμα. Για παράδειγμα, όταν έχουμε να διερευνήσουμε μια έννοια που έχει «θετικό πρόσημο», μπορούμε να ξεκινήσουμε τον πρόλογό μας με αναφορά στον πολιτισμό, μια έννοια ευρεία, που συμπεριλαμβάνει όλα τα ανθρώπινα δημιουργήματα. Αντίθετα, όταν έχουμε να διερευνήσουμε μια έννοια με «αρνητικό πρόσημο», μπορούμε να την εντάξουμε στις προβληματικές συνθήκες της σύγχρονης πραγματικότητας που μας ταλανίζουν. Ή μπορούμε να την παρουσιάσουμε ως ένδειξη της «κακής» πλευράς της ζωής, ενώ έχουμε αναφέρει πιο πριν τη θετική πλευρά της (την ενίσχυση του δημοκρατικού θεσμού και την κατοχύρωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων σε πολλές χώρες του κόσμου, την ανάπτυξη των επιστημών και της τεχνολογίας, τις ποικίλες προόδους σε διάφορους τομείς…). Τότε ο πρόλογος αποκτά αντιθετική μορφή.
7. Ο τρόπος με τον οποίο ξεκινούμε την εκάστοτε εργασία και ο τρόπος με τον οποίο την ολοκληρώνουμε εξαρτάται πάντα από το επικοινωνιακό πλαίσιο που θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε. Ταυτόχρονα αυτό καθορίζει και το ύφος και τα ρηματικά πρόσωπα που εμφανίζονται στο κείμενό μας. (….)”
ΔΕΙΓΜΑ ΒΙΒΛΙΟΥ
