Κυκλοφόρησε ξανά ο Β΄ Τόμος — Γ΄έκδοση– της Άγνωστης Θεματογραφίας Αρχαίων Ελληνικών του κυρίου Δημήτρη Νάτση με τις εκδόσεις Γρηγόρη. Από το 2013 ήταν η πρώτη και μόνη Θεματογραφία που ζητούσε νόημα στο αρχαίο κείμενο. Έτσι η Β΄ έκδοση το 2018 συνέπεσε κατά το πλέον με τις αλλαγές στο νέο σύστημα.  Τώρα είναι η Γ΄ έκδοση με τις απαραίτητες διορθώσεις, η οποία συμπληρώνει τον Α΄τόμο πλήρως. Δεν είναι τυχαίο ότι στον Β΄ τόμο αυτόν κριτική ανάγνωση έκανε η ακαδημαϊκός Δέσποινα Σπυριδάκη, όπως και στον Α΄ τόμο ο Νίκος Γεωργαντζόγλου. 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 3η ΕΚΔΟΣΗ

Το παρόν πόνημα συγγράφηκε για δύο πολύ βασικούς λόγους. Αφενός γιατί η σπουδή και επεξεργασία ενός αρχαίου κειμένου από οιονδήποτε, είτε εκπαιδευτικό είτε φοιτητή είτε μαθητή, είναι μία πολύ σοβαρή και κοπιώδης εργασία, η οποία απαιτεί καθοδήγηση γραπτώς και προφορικώς από κάποιον, ώστε να μάθει να προσεγγίζει τον αρχαίο λόγο. Αφετέρου γιατί είναι εμφανές ότι στον τόπο της γέννησης της κλασικής γλώσσας και των κλασικών σπουδών αμφότερα υποτιμώνται και παραγκωνίζονται είτε λόγω της περιρρέουσας ατμόσφαιρας που επικρατεί παγκοσμίως, η οποία θέλει θεμέλιο του πολιτισμού την οικονομία και την τεχνολογία, είτε λόγω της πλήρους αδιαφορίας των κρατικών υπευθύνων για την μητρική γλώσσα του λαού μας.

Στην παρούσα θεματογραφία επιδιώχθηκε να γίνει μετάβαση ενός μαθητού είτε από δική του αυτενέργεια είτε υπό την καθοδήγηση του καθηγητού του σταδιακά στην υφή και το ύφος του αρχαίου αττικού πεζού λόγου. Έτσι μπορεί σταδιακά να επεξεργαστεί αρχικά απλά και πιο λιτά κείμενα του αττικού πεζού λόγου, ώστε να οδηγηθεί έπειτα σε πιο σύνθετα και απαιτητικά κείμενα, συμβουλευόμενος κάθε φορά τις απαντήσεις, στις οποίες εγκρύπτονται οδηγίες και κατευθύνσεις διά παραδειγμάτων. Ως εκ τούτου ένας μαθητής της Β’ Λυκείου ή ο καθηγητής μπορεί να κάνει ομαλή μετάβαση στον αττικό πεζό λόγο, επεξεργάζοντας κείμενα πιο λιτά του Ξενοφῶντος, του Λυσίου, του Ἰσοκράτους, του Αἰσχίνου, του Δημοσθένους, του Θουκυδίδου, του Πλάτωνος, του Λυκούργου, ώστε να μεταβεί σε πιο σύνθετο λόγο των ίδιων, αλλά και άλλων συγγραφέων για την Γ’ Λυκείου.

Παράλληλα ένας φοιτητής ή φιλόλογος μέσα από αυτήν την θεματογραφία θα μπορέσει να κατανοήσει διάφορα συντακτικά, γραμματικά φαινόμενα, τα οποία πολλές φορές εμποδίζουν έναν μελετητή να τα προσεγγίσει, ώστε να φτάσει στην ορθή μετάφραση. Η μετάφραση πρέπει να εφάπτεται προς την γραμματική και συντακτική δομή ενός κειμένου, διαφορετικά δεν πρόκειται για μία έλλογη και γλωσσική διαδικασία, αλλά αντιθέτως για ποιητική ή λογοτεχνική. Δυστυχώς, παρατηρώ διαρκώς καθηγητές να προσπαθούν να αποδώσουν στα νέα ελληνικά ένα αρχαίο απόσπασμα διά της διαίσθησης μόνο ή διά της φαντασίας ή διά βιωμάτων, σαν να πρόκειται για ελεύθερη γραφή δική τους.

Το αρχαίο κείμενο, όμως, δεν προσεγγίζεται ποτέ έτσι. Το αρχαίο κείμενο θέλει πρωτίστως γνώση γραμματική και σταδιακά συντακτική. Ύστερα απαιτεί και διαίσθηση και ψυχογραφία. Γι’ αυτό και επέλεξα να θέσω το νοηματικό περιεχόμενο κάθε κειμένου στην παρούσα θεματογραφία, για να γίνεται κατανοητό το ιστορικό ή βιωματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έγραψε κάθε συγγραφέας το έκαστο έργο του. Παράλληλα θέλει καλή γνώση και χρήση της νέας ελληνικής, ώστε να μπορεί ο μελετητής, είτε πρόκειται για μαθητή είτε πρόκειται για φοιτητή σε φιλοσοφικές σχολές είτε για εκπαιδευτικό, να αποδίδει το αρχαίο κείμενο σε επίσημο νεοελληνικό λόγο.

Όταν το 2013 εκδόθηκε για πρώτη φορά η παρούσα θεματογραφία, στην οποία ζητούσα το νόημα του κειμένου, επ’ ουδενί δεν μου πέρασε από τον νού πως θα έλθει η ώρα, κατά την οποία θα απαιτείται νοηματική ερώτηση στο αδίδακτο κείμενο. Το 2018 που ανακοινώθηκε αυτή η αλλαγή το παρόν βιβλίο προσέγγιζε αυτές τις απαιτήσεις κατά το πλέον.

Η παρούσα 3η έκδοση έγινε πρωτίστως για να τροποποιηθεί, ύστερα δε επειδή η πρώτη και δεύτερη έκδοση εξαντλήθηκε. Έγινε προσπάθεια για αρτιότητα, ώστε να είναι δόκιμη η θεματογραφία σε όποιον προετοιμάζεται για πανελλήνιες ή βρίσκεται σε φιλοσοφικές σχολές και μελετά τα αρχαία κείμενα ουσιωδώς και όχι τυπικά ή επιπόλαια. Έλαβα υπ’ όψιν την νέα δομή στο αδίδακτο.

Νάτσης Δημήτρης                                                                                                                                                                                                                17/09/2022

ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Η παρούσα 3 η έκδοση Θεματογραφίας του κ. Δ. Νάτση αναμετράται με την αρτιότητα, αφού καθιστά δόκιμη και άρρηκτα συνυφασμένη με τις απαιτήσεις του
νέου προγράμματος σπουδών τη διαλεκτική σχέση του υποψηφίου του Θεωρητικού Προσανατολισμού ή του φοιτητή Φιλοσοφικών σχολών αλλά και του εκπαιδευτικού τόσο με την ερμηνεία αρχαίων ελληνικών κειμένων από το πρωτότυπο· όσο και με τη γλωσσική διδασκαλία. Ως στόχος της νεοεκδοθείσας θεματογραφίας τίθεται όχι μόνο η γλωσσική και μεταφραστική εξάσκηση των μαθητών, αλλά ολιστικά η ανάπτυξη της αναγνωστικής και μεταφραστικής τους δεινότητας, σε βαθμό που να μπορούν μόνοι τους να επιχειρήσουν την ανάγνωση και μετάφραση ενός κειμένου της αττικής πεζογραφίας. Και φυσικά η ανάγνωση και η μετάφραση ενός κειμένου δεν εξαρτάται μόνο από τη γλωσσική του κατανόηση, αλλά συνεκτιμά το γραμματειακό είδος στο οποίο ανήκει το κείμενο, καθώς και την επικοινωνιακή λειτουργία που επιτελούσε, γιατί από αυτά εξαρτάται τόσο η επιλογή του λεξιλογίου του, όσο και η συντακτική δομή του.

Τα επιλεγέντα κείμενα της Θεματογραφίας:
– Είναι αντιπροσωπευτικά των βασικών ειδών του αττικού πεζού λόγου και των κυριοτέρων εκπροσώπων του.
– Έχουν νοηματική αυτοτέλεια.
– Ανταποκρίνονται στις αντιληπτικές και μεταφραστικές ικανότητες του μέσου αλλά και πιο απαιτητικού μαθητή-μελετητή, είναι κλιμακούμενα ως προς τη
δυσκολία.
– Περιέχουν παραδείγματα που καλύπτουν τις βασικές μορφές με τις οποίες παρουσιάζονται στον αρχαίο λόγο τα συντακτικά φαινόμενα που πρέπει να
εμπεδωθούν.
– Διαθέτουν εισαγωγικό σημείωμα σύμφωνα με τις οδηγίες για τη νέα εξέταση. εμπεριέχουν νοηματική ερώτηση.
– Βρίθουν στοχευμένων γραμματικών και συντακτικών σχολίων, εστιασμένων στις ανάγκες του υποψηφίου.
– Διαθέτουν λεξιλογικές επισημάνσεις, ώστε να διευκολυνθούν οι μαθητές/-τριες στην προσέγγιση του «αγνώστου» κειμένου και να κατανοήσουν επιτυχώς
τον νοηματικό άξονα εκάστου κειμένου.
– Διαθέτουν ασκησιολόγιο που οδηγεί το μαθητή στην εμπέδωση των δομών και της λειτουργίας του αρχαίου ελληνικού λόγου.
– Αποδίδουν έμφαση στις λογικές σχέσεις που εκφράζουν οι συντακτικές δομές, καθώς και στα επικοινωνιακά αποτελέσματα που επιτυγχάνουν, και όχι στην απλή κατονομασία των συντακτικών φαινομένων, ώστε να αντιληφθεί ο μαθητής ότι στόχος της μετάφρασης δεν είναι η διατήρηση της συντακτικής δομής του πρωτοτύπου, αλλά η παραγωγή, στη μεταφραστική γλώσσα, μιας συντακτικής δομής που θα αποδίδει την επικοινωνιακή λειτουργία του πρωτοτύπου, χωρίς ταυτόχρονα να παραβιάζει τα εκφραστικά όρια της μεταφραστικής γλώσσας.
– Καθιστούν κατανοητό ότι η μετάφραση, προκειμένου να ισοδυναμεί επικοινωνιακά με το πρωτότυπο, οφείλει να συνεκτιμά και να αποδίδει τόσο τις συμβάσεις του γραμματειακού είδους στο οποίο ανήκει το κείμενο, όσο και τις αποκλίσεις του από τον κανόνα του είδους, που συνιστούν το προσωπικό ύφος του συγγραφέα και του κειμένου. δεν απαιτούν χρονοβόρα πραγματολογική θεώρηση.

Πυξίδα της Θεματογραφίας συνιστά το νοηματικό περιεχόμενο κάθε κειμένου, για να γίνεται εύληπτο το ιστορικό ή βιωματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έγραψε κάθε συγγραφέας το έκαστο έργο του.

Δέσποινα Σπυριδάκη
Κλασική Φιλόλογος,
Υποψήφια Διδάκτωρ κλασικής Φιλολογίας Α.Π.Θ.

Το φιλολογικό σχολείο εξασφάλισε έκπτωση 25% για όσους καλέσουν τηλεφωνικά τον συγγραφέα ή τους συνεργάτες του στα τηλέφωνα : 6956606596, 2106544033, 2104945323 ή στο email : natsisd@gmail.com ή στο facebook :https://web.facebook.com/dim.natsis.

Σε περίπτωση που επιλέξουν και τον Α΄ τόμο της θεματογραφίας, που περιέχει τράπεζα θεμάτων η έκπτωση θα είναι 30% και δώρο το αντίστοιχο της ηλεκτρονικής μορφής.